สำนวนสุภาษิตไทย
เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน หมายถึง เก็บเล็กผสมน้อย โน่นบ้างนี่บ้าง จนสําเร็จเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา  ขยายความ – สำนวนไทย คำว่า “เก็บเบี้ยใต้ถุนร้าน” นิยมใช้กับคนหรือแสดงอาการที่ชอบเก็บเล็กผสมน้ย ค่อยๆสะสม จนสามารถผสมเป็นสิ่งที่ต้องการได้ เช่น นายน้อย ต้องการตบแต่งบ้านใหม่ แต่ไม่มีเงินมากพอ จึงใช้วิธีค่อยๆทำ ค่อยๆปรับ ค่อยๆแต่งตามกำลังกายและกำลังเงินของตน จนในที่สุดก็ได้บ้านที่ตกแต่งตามความต้องการของตน .................................................................................................................................................................................. กินปูนร้อนท้อง หมายถึง เมื่อกระทำความผิดแล้วกลัวว่าคนอื่นจะจับได้ว่าตนได้กระทำความผิดไว้ โดยแสดงอาการมีพิรุธ แสดงอาการเดือดร้อนออกมาให้เห็นเอง ซึ่งถ้านิ่งไว้ก็ไม่มีใครรู้ สำนวน สุภาษิต หรือคำพังเพยที่คล้ายคลึงกัน : ตีตนไปก่อนไข้  ขยายความ - เกิดจากการที่คนเราเอาปูน(ปูนกินหมาก) มาล่อให้ตุ๊กแก หรือจิ้งจกกิน ซึ่งเมื่อมันกินเข้าไป มันจะมีอาการร้อนท้อง ส่งเสียงร้องแก้กๆ .................................................................................................................................................................................. กวนน้ำให้ขุ่น หมายถึง ทำเรื่องราวที่สงบอยู่แล้วให้เกิดวุ่นวายขึ้นมา  ขยายความ – สำนวนสุภาษิตไทยคำว่า กวนน้ำให้ขุ่น นั้นนิยมใช้เปรียบเทียบพฤติกรรมของคนที่ไม่ยอมอยู่เฉยๆหรือชอบทำปากหาเรื่อง ทั้งๆที่เหตุการณ์ การถกเถียงหรือความขัดแย้งกำลังจะจบลงด้วยดี แต่กลับพูดทะลุกลางปล้องขึ้นมา ทำให้สถานการณ์กลับแย่ลง ตัวอย่างเช่น นายนทีกับนายวันชัยทะเลาะกันเรื่องงาน แต่ผู้จัดการทราบเรื่องจึงเข้ามาสงบศึก พูดให้ทั้งสองฝ่ายสงบลงและทำความเข้าใจกันได้ ในขณะที่ทั้งสองฝ่ายกำลังปรับความเข้าใจกันซึ่งกำลังจะจบด้วยดี นายทวีก็พูดขึ้นมาว่านายนทีชอบไปพูดนินทานายวันชัยลับหลัง ทำให้นายวันชัยโกรธขึ้นมาอีก และการทำความเข้าใจกับนายนทีทำท่าจะไม่จบลงง่ายๆ เป็นต้น .................................................................................................................................................................................. กินอยู่กับปาก อยากอยู่กับท้อง หมายถึง รู้ดีอยู่แล้วแสร้งทำเป็นไม่รู้ กรวดน้ำคว่ำขัน หมายถึง ตัดขาดไม่ขอเกี่ยวข้องด้วย  ขยายความ – สำนวนคำว่า กินอยู่กับปาก อยากอยู่กับท้อง นิยมใช้กับคนที่ปากแข็ง ไม่ยอมรับความจริงแต่กลับเฉไฉไปเรื่องอื่น ตัวอย่างเช่น นายเท่งนอกใจภรรยาไปคบกับผู้หญิงอื่น เมื่อภรรยารู้ข่าวนายเท่งก็กลบเกลื่อนไปว่าไม่ใช่เรื่องจริงเป็นแค่รุ่นน้องที่ทำงานด้วยกันเท่านั้น เป็นต้น .................................................................................................................................................................................. กบเลือกนาย หมายถึง ผู้ที่ต้องการเปลี่ยนผู้บังคับบัญชาเรื่อยๆ  .................................................................................................................................................................................. ขี่ช้างจับตั๊กแตน หมายถึง ลงทุนมากแต่ได้ผลนิดหน่อย  ขยายความ : สุภาษิตสำนวนไทยคำว่า ขี่ช้างจับตั๊กแตน นิยมใช้กับการลงทุนลงแรงเป็นจำนวนมากมาย แต่ได้รับผลตอบแทนนิดเดียว ไม่คุ้มค่า เปรียบเหมือนลงทุนขี่ช้างเพื่อไล่จับตั๊กแตน .................................................................................................................................................................................. เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม หมายถึง ประพฤติตนให้เหมาะสมกับกาลเทศะ  .................................................................................................................................................................................. ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด หมายถึง มีความรู้มาก แต่ไม่รู้จักใช้ความรู้ให้เป็นประโยชน์  .................................................................................................................................................................................. ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น หมายถึง ความสำเร็จย่อมเกิดกับคนที่มีความพยายาม  ขยายความ – สุภาษิต ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น โบราณท่านว่าเป็นสุดยอดของคำสั่งสอนให้เป็นคนที่ไม่ย่อท้อต่ออุปสรรคใดๆ ขอให้เรามีความพยายาม มีความอดทนต่อสิ่งที่ทำ ความสำเร็จจะต้องเป็นของเราอย่างแน่นอน ถ้าคนเรายึดสุภาษิตนี้ไว้ประจำใจ ย่อมเป็นคนไม่ตกยาก และจะมีความเจริญมากขึ้นตามลำดับ คางคกขึ้นวอ หมายถึง คนที่มีฐานะต่ำต้อย พอได้ดิบได้ดีก็มักแสดงกิริยาอวดดี ลืมตัว  ขยายความ – สุภาษิตสำนวนไทยคำว่า คางคกขึ้นวอ นั้นนิยมใช้เปรียบเทียบคนที่มีนิสัยทำนองวัวลืมตีน กล่าวคือ จากคนที่มีฐานะต่ำต้อง ยากลำบาก แต่เมื่อร่ำรวยเงินทองขึ้นมากลับลำกำพืดตนเอง หลงลืมความต่ำต้อยของตนเองในอดีต ลำพองในความมั่งมีของตน ตัวอย่างเช่น นางสาวเดียร์เดิมเป็นคนยากจนมาก ต้องดิ้นรนปากกัดตีนถีบเพื่อหาเลี้ยงปากท้อง อยู่มาวันหนึ่งโชคดีได้สามีรวย ตนเองเลยรอดพ้นจากความยากจนมาได้ แต่แทนที่จะเอาความยากจนในอดีตมาเป็นบทเรียน กลับหลงระเริงกับทรัพย์สินเงินทองที่มี อวดร่ำอวดรวย ลืมกำพืดอันยากจนของตนเองเสียหมดสิ้น .................................................................................................................................................................................. ฆ่าไม่ตายขายไม่ขาด หมายถึง ตัดเยื่อใยไม่ขาด  .................................................................................................................................................................................. โง่เง่าเต่าตุ่น หมายถึง โง่ที่สุด  งมเข็มในมหาสมุทร หมายถึง ทำกิจที่สำเร็จได้ยาก  ขยายความ – สำนวนไทยคำว่า งมเข็มในมหาสมุทร โบราณท่านเปรียบเทียบไว้ถึงการกระทำที่ดูจะยากเกินกำลัง หนทางที่จะสำเเร็จได้นั้นยากเย็นเหลือเกิน ตัวอย่างเช่น นายน้อยต้องการตามหาญาติที่เข้ามาทำงานในกรุงเทพ โดยมีแต่ชื่อ ไม่รู้ที่อยู่ของญาติ การกระทำเช่นนี้เองที่โบราณท่านเปรียบไว้วว่าเหมือนดั่งการงมเข็มในมหาสมุทร โอกาสสำเร็จแทบไม่มี .................................................................................................................................................................................. อ้อยเข้าปากช้าง หมายถึงหากสิ่งของที่มีคุณค่า หากทำผิดพลาดจนตกไปในมือของผู้อื่นที่เขาต้องการมากๆแล้ว ก็ยากที่จะได้กลับคืนมา  ขยายความ-เปรียบเปรยถึง ช้างเป็นสัตว์ที่ชอบกินอ้อย ถ้าเอาอ้อยไปแหย่ในปากช้างแล้วก็ยากที่จะง้างปากช้างเพื่อจะเอาคืนกลับมา ชี้โพรงให้กระรอก หมายถึง ชี้ช่องทางชั่วให้คนไม่ดี  .................................................................................................................................................................................. เฒ่าหัวงู หมายถึง คนแก่หรือคนมีอายุมากที่มีเล่ห์เหลี่ยมหรือกลอุบายหลอกเด็กผู้หญิงในทางกามารมณ์  ขยายความ – สุภาษิตสำนวนไทยคำว่า เฒ่าหัวงู นิยมใช้กับชายที่อายุมากแล้ว แทนที่จะเข้าวัดเข้าวา แต่กลับหมกมุ่นในกามารมณ์ ชอลล่อหลวงหญิงสาวมาทำมิดีมิร้ายอยู่เสมอ นับได้ว่าเป็นภัยสังคมอีกรูปแบบหนึ่งที่ต้องระวัง .................................................................................................................................................................................. น้ำตาลใกล้มด หมายถึง ชายหญิงที่ใกล้ชิดกันมากย่อมห้ามใจไม่ให้รักกันได้ยาก  ขยายความ – สำนวนไทย น้ำตาลใกล้มด คนโบราณนิยมใช้เปรียบเทียบถึงความใกล้ชิดของหนุ่มสาว หรือ ชายหญิงคู่ใดๆย่อมเกิดขึ้นได้จากความใกล้ชิดกัน ต่อให้ทั้งคู่มีคนรักอยู่แล้วก้ตาม เมื่ออยู่ห่างกับคู่รักของตนแล้วมาใกล้ชิดกับคนใหม่ ความรักครั้งใหม่ย่อมเกิดขึ้นได้ง่าย เหมือนสำนวนไทยอีกคำหนึ่งที่ว่า รักแท้แพ้ใกล้ชิด นั่นเอง .................................................................................................................................................................................. น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า หมายถึง การพึ่งพาอาศัยกัน, ความสามัคคี  ขยายความ – คำพังเพย น้ำพึ่งเรือเสือพึ่งป่า นิยมใช้เปรียบเทียบเพื่อให้เห็นถึงการพึ่งพาอาศัยกัน การเอื้ออาทรต่อกัน บางครั้งใช้เพื่อแสดงถึงความสามัคคีกันด้วย ตัวอย่างเช่น นกเอี้ยงกับควาย นกเอี้ยงได้อาศัยกินเห็นและแมลงที่เกาะตัวควายอยู่ ในขณะที่ควายก็ได้นกเอี้ยงไว้ช่วยเตือนภัย เป็นต้น .................................................................................................................................................................................. หนูตกถังข้าวสารหมายถึง ผู้ชายที่มีฐานะไม่ค่อยดีได้แต่งงานกับผู้หญิงที่ร่ำรวย  ขยายความ : สุภาษิตสำนวนไทยคำว่า หนูตกถังข้าวสาร นิยมใช้กับผู้ชายที่แต่งงานกับผู้หญิงรวย สบายไปทั้งชาติ ซึ่งนิยมใช้เป็นคำพูดประชดประชัน ดูถูกดูแคลนหรืออิจฉาริษยามากกว่าด้านดี .................................................................................................................................................................................. เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน หมายถึงการที่คนมีความรู้ด้านนั้นน้อย แต่กลับไปหลอกลวงผู้ที่มีความรู้เรื่องนั้นเป็นอย่างดี สำนวนนี้ต่างจาก “สอนจระเข้ว่ายน้ำ” หรือ “สอนหนังสือสังฆราช” เพราะสองสำนวนนี้หมายถึงการที่ ผู้ที่รู้น้อยกว่าไปสอนหรือแนะนำคนที่มีความรู้มากกว่าแต่ ผู้สอนมีเจตนาที่บริสุทธ์  ขยายความ-เปรียบเปรยถึงการที่คนนำมะพร้าวห้าว ที่เป็นมะพร้าวแก่จัด ไปหลอกขายคนสวนมะพร้าวที่มีความรู้ด้านมะพร้าวเป็นอย่างดี จึงไม่สามารถที่จะหลอกคนสวนได้ |
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น